Mga Bantang Biyolohikal

Close up ng mga bacterial colony sa loob ng isang Petri dish

Ang mg biological agent ay mga organismo o lason na nakamamatay o nakapanglulumpo sa mga tao, hayop at tanim. Ang isang biological attack ay ang sadyang pagpapakawala ng mga mikrobyo o iba pang biyolohikal na sustansiya na maaaring magbigay sa iyo ng sakit.

Ang tatlong pangunahing grupo ng mga biological agent na malamang na gagamitin bilang sandata ay mga bacteria, virus at lason. Karamihan ng mga biological agent ay mahirap paramihin at alagaan. Marami ang madaling nasisira kapag nababad sa sinag ng araw at iba pang epekto ng kalikasan, samantalang ang iba pa, tulad ng anthrax spore, ay matagal ang buhay. Ang mga biological agent ay maaaring pakawalan sa pamamagitan ng pag-spray sa hangin, sa paghawa sa mga hayop na nagdadala ng sakit sa mga tao at sa pamamagitan ng paglagay sa pagkain at tubig. Kasama sa mga paran ng paghatid ang:

  • Mga aerosol – ang mga biological agent ay pinakakawalan sa hangin, na bumubuo ng pinong hamog na maaring lumutang nang ilang milya.Ang paglanghap sa agent (mikrobiyo) ay maaaring magdulot ng sakit sa mga tao o hayop.
  • Mga Hayop – ang ilang sakit ay naikakalat ng mga insekto at hayop, tulad ng mga garapata, daga, langaw, lamok at pagkaing hayop.
  • Kontaminasyon ng pagkain at tubig – Ang ilang pathogenic organism at lason ay maaaring manatili sa supply ng pagkain at tubig. Karamihan ng mikrobiyo ay napapatay, at ang mga lason ay napapawalang-bisa, sa pamamagitan ng pagluluto at pagpapakulo sa tubig. Karamihan ng mikrobiyo ay napapatay sa pamamagitan ng pagpapakulo ng tubig nang isang minuto, ngunit ang ilan ay kailangang mas matagal. Sundin ang mga opisyal na tagubilin.
  • Tao-sa-tao- na pagkalat ng mga nakakahawang agent ay posbile rin.Tao ang mga pinagmulan ng impeksiyon sa smallpox, plague, at Lassa virus.

Ang mga partikular na impormasyon sa mga biological agent ay makukuha sa pamamagitan ng Centers for Disease Control and Prevention.

Bago

Isang petri dish na may tumutubong bacterial culture.

Bago ang isang Bantang Biyolohikal

Hindi katulad ng isang pagsabog, ang isang pag-atakeng biyolohikal ay maaaring agaran o di-agarang nakikita.Habang posibleng makakakita ka ng mga palatandaan ng isang pag-atakeng biyolohikal, katulad ng kamakailang mga pagpapadala ng anthrax sa koreo, mas karaniwan na mag-uulat ang mga lokal na tagapaglaan ng pangangalaga sa kalusugan ng pattern ng mga di-karaniwang karamdaman o magkakaroon ng pagdagsa ng mga taong  may karamdaman na naghahanap ng pag-aasikasong medikal.marahil ay mababalitaan mo ang tungkol sa panganib sa pamamagitan ng emergency radio o pagbrodkast sa telebisyon, o iba pang hudyat na ginagamit sa inyong komunidad.Marahil ay makatatanggap ka ng tawag o may mga emergency response worker na kakatok sa iyong pinto.

Ang mga sumusunod ay mga bagay-bagay na iyong magagawa para protektahan ang iyong sarili, iyong pamilya at iyong ari-arian mula sa mga epekto ng pag-atakeng biyolohikal:

  • Bumuo ng isang Emergency Supply Kit, kung saan kasama ang mga bagay na katulad ng di-nasisirang pagkain, tubig, de-baterya o de-susing radyo, karagdagang flashlight at baterya.
  • Gumawa ng isang Planong Pangkomunikasyon ng Pamilya.Maaring hindi magkakasama ang iyong pamilya kapag tumama ang isang sakuna, kaya importanteng malaman kung paanong makokontak ang isa’t-isa, kung paano kayo magkikita-kita at kung ano ang iyong gagawin sa pagkakataong may emergency.
    • Magplano ng mga lugar kung saan kayo magkikita ng iyong mga kapamilya, kapwa sa loob at labas ng sarili ninyong komunidad.
    • Maaaring mas madaling tumawag ng long-distance kaysa sa tumawag patawid ng bayan, kaya marahil na ang kontak na nasa ibang bayan ay nasa mas magandang posisyon na makipag-ugnayan sa mga nagkahiwalay na miyembro ng pamilya.
    • Marahil ay nanaisin mong magtanong tungkol sa mga planong pang-emergency sa mga lugar na malimit puntahan ng iyong pamilya:trabahodaycare at paaralan. Kung walang handang plano, pag-isipang magboluntaryo para makatulong sa pagbuo ng isa.
    • Alamin ang mga sa sistema ng babala ng iyong komunidad at sa mga planong pangsakuna.
    • Abisuhan ang mga caregiver at babysitter tungkol sa inyong plano.
    • Gumawa ng plano para sa mga alaga mong hayop.
  • Alamin sa iyong doktor para matiyak na lahat ng kinakailangang pagbakuna ay napapanahon. Ang mga bata at matatanda (seniors) ay partikular na mas maaapektuhan ng mga biological agent.
  • Pag-isipang magkabit ng isang High Efficiency Particulate Air (HEPA) filter sa return duct ng iyong furnace.Ang mga filter na ito ay nagtatanggal ng mga partikulong 0.3 hanggang 10 micron ang sukat at sasalain ang karamihan ng mga biological agent na maaaring pumasok sa iyong tahanan. Kung wala kang central heating o cooling system, ang isang hiwalay na nabibitbit na HEPA filter ay maaaring gamitin.
Pagsasala ng Hangin sa Mga Gusali

Dapat na tukuyin ng mga may-ari at manager ng gusali ang antas ng pagsasala (filtration) sa kani-kanilang gusali at ang antas ng proteksiyong hatid nito laban sa mga biological agent.Nagbibigay ang National Institute of Occupational Safety and Health (NIOSH) ng teknikal na gabay sa paksang ito sa lathala nilang Guidance for Filtration and Air-Cleaning Systems to Protect Building Environments from Airborne Chemical, Biological, or Radiological Attacks. Para makakuha ng kopya, tumawag sa numerong 1 (800) 35NIOSH o bumisita sa National Institute for Occupational Safety and Health Web site at humiling o i-download ang NIOSH Publication 2003-136.

Paggamit sa mga HEPA Filter

Ang mga HEPA filter ay mahusay laban sa mga pag-atakeng biyolohikal.Kung mayroon kang central heating at cooling system sa iyong tahanan na may HEPA filter, hayaan itong gumagana o paandarin kung nakapatay. Ang pagpatakbo ng hangin na nasa tahanan papunta sa filter ay makatutulong na matanggal ang mga agent mula sa hangin.Kung mayroon kang nabibitbit na HEPA filter, dalhin ito sa kuwartong pagsisilungan at paandarin ito.

Kung ikaw ay nasa isang apartment o office building na may makabagong, central heating at cooling system, dapat ay makapagbibigay ang filtration ng system ng sapat na antas ng proteksiyon mula sa panlabas na mga biological agent.

Hindi masasala ng mga HEPA filter ang mga chemical agent.

Habang

Habang may isang Bantang Biyolohikal

Ang unang katibayan ng pag-atake ay kapag nakapansin ka ngmga sintomas ng sakit na dulotng pagkakababad sa isang agent.Sundin ang mga pamatnubay na ito habang may bantang biyolohikal:

  • Sa pangyayaring may pag-atakeng biyolohikal, maaaring agarang makapagbigay ang mga opisyal ng pampublikong kalusugan ng impormasyon sa dapat mong gawin. Magtatagal bago matukoy kung ano ang saktong karamdaman, kung paano ito dapat gamutin, at kung sino ang nasa panganib.Gayunpaman, dapat kang manood ng TV, makinig sa radyo, o tumingin sa Internet para sa balita at impormasyon kasama na ang mga palatandaan at sintomas ng sakit, mga lugar na nanganganib, kung may ipinamamahaging gamot o bakuna at kung saan ka dapat humanap ng tulong medikal kung magkaroon ka ng karamdaman.
  • Kung may mamatiyagan kang di-karaniwan at kahina-hinalang bagay, lumayo agad.
  • Protektahan ang iyong sarili.Takpan ang iyong bibig at ilong ng ilang patong ng tela na makasasala sa hangin ngunit maaari pang makahinga.Kasama sa mga halimbawa ang dalawa o tatlong patong ng cotton tulad ng t-shirt, panyo o tuwalya.Kung hindi ay, maaaring makatulong ang ilang patong ng tissue o paper towel.
  • Marahil ay may pagkakataong mapag-isipan mong magsuot ng face mask para mabawasan ang pagkalat ng mikrobiyo kung ikaw mismo ay maysakit, o para makaiwas na madikit sa mga nakakahawang mikrobiyo kung ang ibang tao sa paligid mo ay maysakit.
  • Kung nababad ka sa biological agent, hubarin at i-bag at iyong mga damit at personal na gamit.Sundin ang mga opisyal na tagubilin para sa pagtapon ng mga kontaminadong bagay.
  • Hugasan ang iyong sarili ng sabon at tubig at magsuot ng malinis na damit.
  • Makipag-ugnayan sa mga kinauukulan at humingi ng tulong medikal.Marahil ay payuhan kang umiwas sa ibang tao o pati mailagay sa quarantine.
  • Kung ang isang miyembro ng pamilya ay magkasakit, importanteng maging mapanghinala.
  • Gayunman, huwag ipagpalagay na dapat kang magtungo sa emergency room ng ospital o na ang anumang karamdaman ay resulta ng isang pag-atakeng biyolohikal.Maaaring magpatong-patong ang mga sintomas ng mga karaniwang karamdaman.
  • Gamitin ang sentido-kumon, sanayin ang mabuting pag-aalaga sa katawan at kalinisan para maiwasan ang pagkalat ng mga mikrobiyo, at humingi ng payong medikal.
  • Isipin kung ikaw ay kabilang sa grupo o lugar na pinaniniwalaan ng mga kinauukulan na nasa panganib.
  • Kung ang iyong mga sintomas ay tumutugma sa mga ipinagpapalagay na nanganganib, agarang humingi ng tulong medikal.
  • Sundin ang mga tagubilin ng mga doktor at opisyal sa kalusugan.
  • Kung nakakahawa ang sakit, asahang tumanggap ng pagtatasa at paggagamot na medikal.Marahil ay payuhan kang umiwas sa ibang tao o pati sadyang mailagay sa quarantine.
  • Para sa mga di-nakakahawang sakit, asahang tumanggap ng pagtatasa at paggagamot na medikal.
  • Sa idineklarang biyolohikal na emergency o lumalaking epidemiya, maaaring may dahilan para umiwas sa mga kumpol ng tao kung saan maaaring mahawa ang ibang tao.
Takpan Ang Iyong Ilong At Bibig

Maghandang gumawa ng paraan gamit ang mga bagay-nagay na mayroon ka para protektahan ang iyong ilong, bibig, mata at mga hiwa sa iyong balat.Anumang nasusot nang mahigpit sa iyong ilong at bibig, kabilang na ang anumang telang siksik ang hibla, ay makatutulong na masala ang mga agent sa isang emergency.Napakaimportante na karamihan ng hangin na iyong mahihinga ay magdaraan sa maskara o tela, hindi sa palibot nito.Gawin ang iyong magagawa para magawa ang pinakamagandang pagkakasuot sa mga bata.Mayroon din maraming uri ng face mask na mabibili sa mga hardware store na may rating na batay sa pinakamaliliit na partikulong masasala sa isang lugar na pang-industriya.Ang mga simpleng tela ay makasasala sa ilang lumulutang na "junk" (basura) o mikrobiyong maaaring malanghap mo papasok sa iyong katawan, ngunit marahil ay hindi makakaprotekta laban sa mga kemikal na gas.

Mga Sintomas At Kalinisan ng Pangangatawan

Kung magkaroon ang isang miyembro ng pamilya ng anlinman sa mga sintomas sa ibaba, ibukod sila mula sa iba kung maaari, magsanay gn wastong pangangalaga sa katawan at kalinisan para maiwasana ng pagkalat ng mikrobiyo at humingi ng payong medikal.

  • Tempertura na mahigit sa 100 degrees
  • Pagduruwal at pagsusuka
  • Pananakit ng sikmura
  • Pagtatae
  • Maputla o mapulang mukha
  • Pananakit ng Ulo
  • Ubo
  • Pananakit ng Tainga
  • Makapal na uhog mula sa ilong
  • Pananakit ng lalamunan
  • Tagulabay o impeksiyon sa balat
  • Mapula o pink ang mata
  • Kawalan ng gana kumain
  • Kawalan ng lakas o nababawasan ang aktibidad

KALINISAN NG KATAWAN

Kung maysakit ang isang tao, dapat kang magsanay ng wstong pangangalaga sa katawan at kalinisan para maiwasan ang pagkalat ng mikrobiyo.

  • Madalas na hugasan ang iyong mga kamay ng sabon at tubig.
  • Huwag makikigamit ng pagkain o kubyertos.
  • Takpan ang iyong bibig at ilong ng tissue kapag umuubo o bumabahin.
  • Pag-isipang pasuotin ng face mask ang maysakit para maiwasan ang pagkalat ng mikrobiyo.
  • Magplanong ibahagi ang mga impormasyong may kinalaman sa kalusugan sa ibang tao, lalo na sa mga maaaring nangangailangang maunawaan ang sitwasyon at kung anong mga partikular na pagkilos ang gagawin.

Pagkatapos

Pagkatapos ng Bantang Biyolohikal

Sa ilang sitwasyon, tulad ng kaso ng mga liham na may anthrax noong 2001, maaaring maalerto ang mga tao sa posibleng pagkakababad.Kung ito ang kaso, makinig mabuti sa lahat ng opisyal na babala at tagubilin sa kung paanong magpapatuloy.Ang paghatid ng tulong medikal para sa isang pangyayaring biyolohikal ay maaaring iba ang maging palakad para matugunan ang pagdami ng nangangailangan.Ang pangunahing pamamaraan para sa pampublikong kalusugan at mga medical protocol sa paghawak ngm ga nababad sa biological agent ay pareho sa anumang nakahahawang sakit.Importante para sa iyo na makinig sa mga opisyal na tagubilin sa pamamagitan ng radyo, telebisyon, at mga emergency alert system.

Mga Antibiotic

Habang ang mga antibiotic ay kadalasang angkop na panlunas sa mga sakit na may kaugnayan sa mga biological weapon, kinakailangang maitugma ang partikular na gamot sa sakit para maging mabisa ito.Ang isang antibiotic, halibawa, ay maaaring mahusay na panlaban sa pagkababad sa anthrax, ngunit hindi ito angkop para gamutin ang smallpox.Laht ng antibiotic ay nakapagdudulot ng mga side effect kabilang na ang ilang nakamamatay na reaksiyon.Planuhing makipag-usap sa iyong tagapaghatid ng pangangalagang pangkalusugan tungkol sa kung ano ang nararapat para sa iyong pamilya.

Bumisita sa Center for Disease Control and Prevention para sa kumpletong lista ng mga posibleng agent/sakit at naangkop na paggagamot.

Marami pang Impormasyon

Mga Lathala

Kung kailangan mo ng marami pang impormasyon tungkol sa alinman sa mga paksa na ito, maaaring makatulong ang mga sumusunod na babasahin.

Mga Kaugnay na Website

Humanap ng mga karagdagang impormasyon sa kung paanong maghahanda para sa bantang biyolohikal at alamin ang tungkol sa mga nakahandang babasahin sa pamamagitan ng pagbisita sa mga sumusunod na website:

Pakinggan ang mga Lokal na Opisyal

Alamin ang tungkol sa mga planong pang-emergency na itinatag sa inyong lugar ng inyong pamahalaang pang-estado at lokal. Sa anumang emergency, laging makinig sa mga tagubilin na ibinibigay ng mga lokal na opisyal sa pangangasiwa ng emergency.

Last updated: 12/13/2013 - 04:58 PM