Cyber Attack

Mga kamay pagsusulat ng mga tala mula sa isang screen ng laptop na computerMga kamay pagsusulat ng mga tala mula sa isang screen ng laptop na computer

Sa kadalasan, hindi natin namamalayan na ang mga ginagawa natin habang naka-online ay maaaring maglagay sa atin, sa ating mga pamilya, maging ating bansa sa panganib.Ang pag-alam tungkol sa mga panganib na online at pagkilos para protektahan ang ating mga sarili ay ang unang hakbang para gawing mas ligtas ang Internet para sa lahat.Ang cybersecurity (kaligtasan sa Internet) ay pananagutan ng lahat at ang bawat isa sa atin ay may papel na gagampanan.

Kasama sa cybersecurity ang pagprotekta sa imprastraktura iyon sa pamamagitan ng pagpigil, pagtukoy, at pagtugon sa mga insidente sa Internet.Hindi tulad ng mga pisikal na panganib na hinihingi ang agarang pagkilos tulad ng “stop, drop, and roll” sa pagkakataong may sunog–ang mga panganib sa internet ay kadalasang mahirap natukoy at maunawaan.Kabilang sa mga panganib na ito ang mga virus na nambubura ng mga buong system, mga nanloloob ng system at nagbabago ng mga file, nanloloob ng iyong computer o aparato para mang-atake ng ibang tao, o mga nanloloob na nagnanakaw ng mga lihim na impormasyon.Ang nasasaklawan ng mga panganib sa internet ay walang limitasyon; ang mga panganib, kung saan ang ilan ay mas mapanganib kaysa sa iba, ay maaaring magkaroon ng malawakang epekto sa mga antas na pang-indibidwal, pangkomunidad, pang-organisasayon, at pambansa..Kabilang sa mga panganib na ito ang:

  • Organisadong cybercrime (krimen sa Internet), mga hacker na suportado ng (ibang) bansa, at cyber espionage (pag-espiya ay nagdadala ng panganib sa seguridad ng ating bansa.
  • Maaaring malawakang maantala ang transportasyon, kuryente, at iba pang serbisyo ng malalaking insidente sa Internet.Ang lawak ng maaapektuhan ay hindi matitiyak dahil maraming dahilan ang gagamiting pantukoy katulad ng mga tinatarget at laki ng insidente.
  • Lumalaki ang posibilidad na masira o mawala ang data kung mapapasok ang network ng organisasyon.Maaaring malagay sa panganib ang impormasyon tungkol sa isang kompanya, mga empleyado nito, at mga customer nito.
  • Ang mga personal na aparato katulad ng mga computer, tablet, mobile phone, at gaming system na kumukunekta sa Internet ay nanganganib na mapasok.Maaaring malagay sa panganib ang personal na impormsyon kung walang hustong seguridad.

Bago

Madaragdagan mo ang posibilidad na makaiwas ka sa mga panganib ng Internet sa pamamagitan ng paglagay ng mga wastong kontrol.Ang mga sumusunod ay mga bagay-bagay na iyong magagawa para protektahan ang iyong sarili, iyong pamilya at iyong ari-arian bago magkaroon ng insidente sa Internet.

  • Kumonekta lamang sa Internet gamit ang mga network na ligtas, at protektado ng password.
  • Huwag mag-click sa mga link o pop-up, magbukas ng mga attachment, o tumugon sa mga email na mula sa mga di-kilala.
  • Laging i-type ang URL sa halip na sundan ang mga link kung hindi ka nakatitiyak sa nagpadala.
  • Huwag tutugunan ang mga kahilingan para sa Personally Identifiable Information (PII) o Impormasyong Pagkakakilanlan; karamihan ng mga organisasyon – mga bangko, unibersidad, kompanya, atbp. – ay hindi hihingin sa iyo ang iyong personal na pagkakailanlan sa pamamagitan ng Internet.
  • Limitahan kung kanino ka nagbabahagi ng impormasyon sa pamamagitan ng pag-aaral sa mga setting ng pagkapribado sa iyong mga social media account.
  • Magtiwala sa iyong kutob; kung sa palagay mo’y hindi na makatotohanan ang ganda ng inaalok, malamang na ganoon na nga.
  • Protektahan ng password ang lahat ng aparatong kumukonekta sa Internet pati na ang mga user account.
  • Huwag gagamitin ang parehong password nang dalawang beses; pumili ng password na may kabuluhan sa iyo at sa iyo lamang; regular na palitan ang iyong mga password.
  • Kung may makita kang kahina-hinala, iulat ito sa mga wastong kinauukulan.

Ang lawak, uri, at oras ng mga insidente sa Internet ay imposibleng mahulaan.Maaaring mayroon o walang babala.Ang ilang insidente sa Internet ay inaabot ng mahabang panahon (linggo, buwan o taon) para matuklasan at matukoy.Sanayin ang iyong sarili sa mga uri ng panganib at mga pananggang magagamit mo:

  • Mag-sign up para sa mailing list ng United States Computer Emergency Readiness Team (US-CERT) para makatanggap ng pinakabagong impormasyon tungkol sa cybersecurity diretso sa iyong inbox.Inakda para sa mga user sa tahanan at negosyo, ang mga alerto ay nagbibigay ng napapanahong impormasyon tungkol sa mga kasalukuyang problema sa seguridad at kahinaan. Mag-signup dito.
  • Maging Kaibigan ng Kampanyang Stop.Think.Connect. ng Department of Homeland Security at tumanggap ng buwanang newsletter na may mga balita at payo sa cybersecurity. Mag-signup dito.

Habang

Mga Agarang Kilos

  • Tiyakin na ang software sa lahat ng iyong mga system ay napapanahon.
  • Mag-scan para tiyakin na walang impeksyon o kumikilos nang kahina-hinala ang iyong system.
  • Kung may makita kang problema, idiskonekta ang iyong aparato mula sa Internet at magsagawa ng full system restore.

Sa Tahanan

  • Idiskonekta ang iyong aparato (computer, gaming system, tablet, atbp.) mula sa Internet.Sa pamamagitan ng pag-alis ng koneksiyon sa Internet, pinipigilan mo ang attacker o virus na ma-access ang iyong computer at gumawa ng mga bagay-bagay katulad ng pagkuha ng personal na data, pagbago o pag-delete ng mga file, o gamitin ang iyong aparato para atakehin ang iba pang tao.
  • Kung mayroon kang naka-install na anti-virus software sa iyong computer, i-update ang virus definitions (kung maaari), at magsagawa ng mano-manong pag-scan sa buo mong system.I-install ang lahat ng naaangkop na patch para ayusin ang mga kilalang kahinaan.

Sa Trabaho

  • Kung may IT department kang malalapitan, makipag-ugnayan agad sa kanila.Kung mas maaga nilang mai-imbestigahan at malilinis ang iyong computer, mas mababawasan ang pinsalang magagawa sa iyong computer at iba pang computer sa network.
  • Kung naniniwala kang nakapaglahad ka ng maselang impormasyon tungkol sa iyong organisasyon, ipagbigay-alam ito sa mga naaangkop na tao sa organisasyon, pati na sa mga network administrator.Magagawa nilang maging mapagmatiyag para sa anumang kahina-hinala o di-karaniwang aktibidad.

Sa Publikong Lugar (aklatan, paaralan, atbp.)

  • Agarang ipaalam sa isang librarian, guro, o manager na nangangasiwa.Kung may IT department silang malalapitan, makipag-ugnayan agad sa kanila.

Mga Agarang Pagkilos kung malagay sa alanganin ang iyong Personally Identifiable Information (PII):

Ang PII ay impormasyon na maaaring gamitin para bukod-tanging makilala, makontak, o matunton ang isang tao.Kabilang ngunit hindi natitigil ang mga sumusunod sa PII:

  • Buong Pangalan
  • Social security number
  • Address
  • Petsa ng kapanganakan
  • Lugar ng kapanganakan
  • Numero ng Driver’s License
  • Numero ng plaka ng sasakyan pagpaparehistro
  • Mga Credit card number
  • Pisikal na anyo
  • Kasarian o lahi

Kung naniniwala kang nalagay sa alanganin ang iyong PII:

  • Palitan agad ang lahat na password; unahin ang mga password na may kinalaman sa pananalapi.Kung ginagamit mo ang iisang password para sa maraming bagay, tiyakin na baguhin ito para sa bawat account, at huwag nang gagamitin ang password na iyon sa hinaharap.
  • Kung naniniwala kang dulot ng mapanirang code ang pagkakaladlad, idiskonekta ang iyong computer mula sa Internet.
  • I-restart ang iyong computer na naka-safe mode at magsagawa ng full system restore.
  • Kontakin ang mga kompanya, kasama na ang mga bangko, kung saan mayroon kang mga account pati na ang mga kompanyang nag-uulat ng kredito.
  • Isara ang anumang account na nalagay sa alanganin.Bantayan kung may anumang di-mapaliwanag o di-pinahintulutang sinisingil sa iyong mga account.

Pagkatapos

Mga Agarang Kilos

  • Tiyakin na ang software sa lahat ng iyong mga system ay napapanahon.
  • Mag-scan para tiyakin na walang impeksyon o kumikilos nang kahina-hinala ang iyong system.
  • Kung may makita kang problema, idiskonekta ang iyong aparato mula sa Internet at magsagawa ng full system restore.

Sa Tahanan

  • Idiskonekta ang iyong aparato (computer, gaming system, tablet, atbp.) mula sa Internet.Sa pamamagitan ng pag-alis ng koneksiyon sa Internet, pinipigilan mo ang attacker o virus na ma-access ang iyong computer at gumawa ng mga bagay-bagay katulad ng pagkuha ng personal na data, pagbago o pag-delete ng mga file, o gamitin ang iyong aparato para atakehin ang iba pang tao.
  • Kung mayroon kang naka-install na anti-virus software sa iyong computer, i-update ang virus definitions (kung maaari), at magsagawa ng mano-manong pag-scan sa buo mong system.I-install ang lahat ng naaangkop na patch para ayusin ang mga kilalang kahinaan.

Sa Trabaho

  • Kung may IT department kang malalapitan, makipag-ugnayan agad sa kanila.Kung mas maaga nilang mai-imbestigahan at malilinis ang iyong computer, mas mababawasan ang pinsalang magagawa sa iyong computer at iba pang computer sa network.
  • Kung naniniwala kang nakapaglahad ka ng maselang impormasyon tungkol sa iyong organisasyon, ipagbigay-alam ito sa mga naaangkop na tao sa organisasyon, pati na sa mga network administrator.Magagawa nilang maging mapagmatiyag para sa anumang kahina-hinala o di-karaniwang aktibidad.

Sa Publikong Lugar (aklatan, paaralan, atbp.)

  • Agarang ipaalam sa isang librarian, guro, o manager na nangangasiwa.Kung may IT department silang malalapitan, makipag-ugnayan agad sa kanila.

Mga Agarang Pagkilos kung malagay sa alanganin ang iyong Personally Identifiable Information (PII):

Ang PII ay impormasyon na maaaring gamitin para bukod-tanging makilala, makontak, o matunton ang isang tao.Kabilang ngunit hindi natitigil ang mga sumusunod sa PII:

  • Buong Pangalan
  • Social security number
  • Address
  • Petsa ng kapanganakan
  • Lugar ng kapanganakan
  • Numero ng Driver’s License
  • Numero ng plaka ng sasakyan pagpaparehistro
  • Mga Credit card number
  • Pisikal na anyo
  • Kasarian o lahi

Kung naniniwala kang nalagay sa alanganin ang iyong PII:

  • Palitan agad ang lahat na password; unahin ang mga password na may kinalaman sa pananalapi.Kung ginagamit mo ang iisang password para sa maraming bagay, tiyakin na baguhin ito para sa bawat account, at huwag nang gagamitin ang password na iyon sa hinaharap.
  • Kung naniniwala kang dulot ng mapanirang code ang pagkakaladlad, idiskonekta ang iyong computer mula sa Internet.
  • I-restart ang iyong computer na naka-safe mode at magsagawa ng full system restore.
  • Kontakin ang mga kompanya, kasama na ang mga bangko, kung saan mayroon kang mga account pati na ang mga kompanyang nag-uulat ng kredito.
  • Isara ang anumang account na nalagay sa alanganin.Bantayan kung may anumang di-mapaliwanag o di-pinahintulutang sinisingil sa iyong mga account.

Last updated: 12/13/2013 - 05:10 PM