Skip Secondary Nav

Left-side Navigation.

Mga Lindol

Isang bahay na nabiyak at nasira mula sa pinsalang dala ng lindol

Himukin ang iba na kumilos sa pamamagitan ng pagiging isang halimbawa, Mangakong Maghahanda at sabihan ang iba tungkol dito!

Mangakong Maghahanda

Ang isa sa pinakanakakatakot at mapanirang pangyayari sa kalikasan ay ang matinding lindol at ang mga teribleng epekto nito pagkatapos. Ang lindol ay isang biglaan, at mabilis na pag-uga ng lupa, na dulot ng pagbibiyak at pagbabago ng mga batong nasa ilalim ng lupa kapag pinakakawalan nito ang puwersang naiipon sa mahabang panahon.

Sa loob ng daang-milyong taon, ang mga puwersa ng plate tectonics ay humubog sa lupa, habang ang malalaking plate na humuhubog sa balat ng lupa ay dahan-dahang umuusog, papailalim at lagpas sa bawat isa. Kung minsan, ang pagkilos ay dahan-dahan. Sa ibang pagkakataon naman, ang mga plate ay magkaipit, at hindi mapakawalan ang natipong puwersa. Kapag sapat na ang puwersang naipon, nagkakalas ang mga plate. Kung ang lindol ay maganap sa lugar na maraming tao, maaari itong magdulot ng maraming kamatayan at pinsala at malawakang pagkasira ng mga ari-arian.

Habang ang mga lindol ay pinaniniwalaang pangyayaring nagaganap sa Kanlurang Baybayin (West Coast), sa katunayan ay may 45 estado at teritoryo sa kabuuhang Estados Unidos na may mataas hanggang katamtamang panganib ng lindol kasama na ang New Madrid fault line sa Gitnang U.S.

Ipinakita ng lindol noong 2011 sa Silangang Baybayin (East Coast) ang katotohanan na imposibleng mahulaan kung kailan at saan may magaganap na lindol, kaya mahalaga na ikaw at ang iyong pamilya ay nakahanda nang maaga.

Isang seismograph na nagpapakita sa mga seismic wave ng isang lindol.Bago Magkalindol

Ang mga sumusunod ay mga bagay-bagay na iyong magagawa para protektahan ang iyong sarili, iyong pamilya at iyong ari-arian bago magkaroon ng paglindol:

  • Para makapagsimulang maghanda, dapat kang bumuo ng emergency kit at gumawa ng isang planong pangkomunikasyon ng pamilya.
  • Ikabit nang maayos sa mga dingding ang mga shelf
  • Ilagay ang malalaki o mabibigat na bagay sa mas mababang shelf.
  • Ilagay ang mga bagay-bagy na nababasag tulad ng mga nakaboteng pagkain, baso, at china (mga pinggan) sa mababa, at saradong aparador na may trangka.
  • Ikabit nang maayos ang mabibigat na bagay tulad ng mga larawan (frame) at salamin sa pader at malayo sa mga kama, sofa, at kung saanman may mga taong umuupo.
  • Suhayan ang mga ilaw sa kisame at mga bagay na mabibigat ang ibaabw.
  • Kumpunihin ang mga depektibogn linya ng kuryente at sumisingaw na koneksiyon ng gas. Ang mga ito ay posibleng magdala ng panganib ng sunog. Humingi ng tulong mula sa propesyonal. Huwag magkukumpuni ng gas o kuryente nang ikaw lang mag-isa.
  • Magkabit ng mga nababaling (flexible) fitting ng tubo para makaiwas sa mga tagas ng gas o tubig. Ang mga natutuping fitting ay hindi madaling mabiyak.
  • Igapos ang iyong water heater, refrigerator, at mga kasangkapan para sa pugon at gas sa pamakuan ng pader at iturnilyo sa sahig. Kung irerekomenda ng iyong kompanya ng gas, magpakabit ng awtomatikong gas shut-off valve na gumagana kapag may malalakas na pag-alog.
  • Kumpunihin ang anumang malalalim na biyak sa mga kisame opundasyon. Humingi ng tulong mula sa propesyonal kung may mga palatandaan ng depekto sa istraktura.
  • Tiyakin na ang tinitirahan ay matibay ang pagkakakabit sa pundasyon.
  • Itago ang mga weed killer, pesticide, at mga nagliliyab na produkto sa mga saradong aparador na may trangka at ilagay sa mga pang-ibabang shelf.
  • Humanap ng mga ligtas na lugar sa bawat kuwarto sa ilalim ng matibay na mesa o sa tabi ng panloob na dingding. Pagtibayin ang impormasyong ito sa pamamagitan ng pagsilong sa mga lugar na ito tuwing magsasanay.
  • Magsanay para sa lindol kasama ng mga miyembro ng iyong pamilya: Dumapa, sumilong, at kumapit.
Alamin ang Mga Kataga

Sanayin ang iyong sarili sa mga katagang ito para makatulong na kilalanin ang mga panganib ng lindol:

Aftershock - Isang paglindol na katulad o mas mahina na kasunod ng pangunahing lindol.

Earthquake -– isang biglaang pagdulas o pagkilos ng isang bahagi ng crust ng mundo, sa sinusundan ng isang serye ng mga pag-alog.

Epicenter - Ang lugar sa ibabaw ng mundo na saktong sa ibabaw ng lugar sa fault kung saan nagsimula ang lindol. Oras na magsimula ang pagdulas, hahaba ito sa kahabaan ng fault habang naglilindol at maaaring umabot pa ng daan-daang milya bago huminto.

Fault - Ang biyak kung saan nagkaroon ng pagkakakalas habang may paglindol. Ang pagdulas ay maaaring sumaklaw ng wala pang isang pulgada hanggang sa mahigit sa 10 yarda sa isang matinding lindol.

Magnitude - ang halaga ng enerhiyang pinakawalan kapag naglilindol, na kinakalkula mula sa amplitude ng mga seismic wave. Ang magnitude na 7.0 sa Richter Scale ay nagpapabatid ng isang napakalakas na lindol. Ang bawat buong numero sa scale ay kumakatawan sa pagtaas nang 30 beses na mas maraming enerhiya kaysa sa kinakatawan ng naunang buong numero. Kaya, ang lindol na may lakas na 6.0 ay 30 beses na mas malakas kaysa sa lindol na may lakas na 5.0.

Seismic Waves - Mga pag-alog na dumadaloy papalayo sa fault sa bilis na ilang milya kada segundo. Bagaman ang pagdulas ng fault na direktang nasa ilalim ng isang istraktura ay nakagagawa ng malaking minsala, ang mga pag-alog ng seismic wave ang nakapagdudulot ng pinakamaraming pagkasira habang may lindol.

Habang Lumilindol

Dumapa, sumilong, at Kumapit. Bawasan ang iyong pagkilos nang ilang hakbang papunta sa isang ligtas na lugar at kung ikaw ay nasa loob ng bahay, manatili doon hanggang sa matapos ang pag-alog at nakatitiyak kang ligtas nang lumabas.

Kung Nasa Loob

  • DUMAPA sa sahig; MAGSILONG sa pamamagitan ng pagtago sa ilalim ng matibay na piraso ng muwebles; at KUMAPIT hanggang tumigil ang pag-alog. Kung walang mesa o desk na malapit sa iyo, takpan ang iyong mukha at ulo ng iyong mga braso at yumukyok sa loobang kanto ng gusali.
  • Umiwas sa mga salamin, bintana, panlabas na pinto at pader, at anumang bagay na maaaring tumumba/mahulog, tulad ng mga ilaw o muwebles.
  • Manatili sa kama kung naroon ka sa pagtama ng isang lindol. Kumapit at protektahan ang iyong ulo ng unan, maliban kung ikaw ay nasa ilalim ng isang mabigat na ilaw na maaaring malaglag. Sa pagkakataong iyon, lumipat sa pinakamalapit na ligtas na lugar.
  • Huwag gagamit ng pintuan maliban kung alam mong matibay, at kumakarga ng bigat at malapit ito sa iyo. Maraming pintuan sa looban ng bahay ay mahina ang pagkakagawa at hindi nagbibigay ng proteksiyon.
  • Manatili sa loob ng bahay hanggang sa tumigil ang pag-alog at ligts nang lumabas. Huwag lalabas ng gusali habang umaalog. Ipinapakita ng mga pag-aaral na karamihan ng ma pinsala ay nangyayari sa mga taong nasa loob ng gusali na nagtatangkang lumipat sa ibang lugar sa loob ng gusali o sumubok na lumabas.
  • HUWAG gamitin ang mga elevator.
  • Tandaan na maaaring mawala ang kuryente o gumana ang mga sprinkler system o alarma ng sunog.

Kung Nasa Labas

  • Manatili roon.
  • Lumayo sa mga gusali, poste ng ilaw, at mga kawad ng utility.
  • Oras na nasa bukas na lugar, manatili roon hanggang sa tumigil ang pag-alog. Ang pinakamalaking panganib ay nagmumula sa mismong labas ng mga gusali, sa mga labasan at sa tabi ng mga panlabas na pader. Marami sa 120 na namatay sa lindol noong 1933 sa Long Beach ay nangyari nang tumakbo ang mga tao papalabas ng mga gusali at nalaglagan ng debris mula sa mga gumuguhong pader. Ang pagkilos ng lupa habang lumilindol ay madalang na nagiging direktang pagkamatay o pinsala. Karamihan ng namamatay sa lindol ay dahil sa mga gumuguhong pader, lumilipad na salamin, at mga nalalaglag na bagay.

Sa Loob ng Tumatakbong Sasakyan

  • Huminto agad kun gmagagawa ito at manatili sa sasakyan. Iwasang huminto sa ilalim ng mga gusali, puno, overpass, at mga kawad ng kuryente.
  • Mag-ingat sa pagpatuloy oras na huminto ang pag-alog. Umiwas sa mga lansangan, tulay, o rampa na nasira ng lindol.

Kung Maipit sa Ilalim ng Debris (Kalat)

  • Huwag magsisindi ng posporo.
  • Huwag kikilos o paliparin ang alikabok.
  • Takpan ng panyo ang iyong bibig o tela.
  • Pukpukin ang isang tubo o pader para mahanap ka ng mga sumasaklolo. Gumamit ng pito kung mayroong magagamit. Sumigaw lang bilang huling pagdulog. Ang pagsigaw ay maaaring dahilan para makalanghap ka ng mapanganib na dami ng alikabok.

Pagkatapos Lumindol

  • Kapag huminto ang pag-alog, tumingin-tingin sa paligid para matiyak kung ligtas na para kumilos. Pagkatapos ay lumabas ng gusali.
  • Asahan na magkakaroon ng mga aftershock. Ang mga pumapangalawang shockwave ay karaniwang hindi kasinglakas ng unang lindol ngunit maaaring sapat ang lakas para gumawa ng karagdagang pinsala sa mga nanghinang istraktura at maaaring maganap sa mga unang oras, araw, linggo, o maging buwan pa pagkalipas ng lindol.
  • Tulungan ang napinsala o naipit na mga tao. Tandaan na tulungan ang iyong mga kapitbahay na maaaring nangangailangan ng espesyal na tulong tulad ng mga sanggol, matatanda at mga taong may mga pangangailangan sa paggamit at paggana. Magbigay ng first aid kung naangkop. Huwag tatangkain na ikilos ang napinsalang tao maliban kung nasa panganib sila mula sa karagdagang pinsala. Humingi ng tulong.
  • Humanap at patayin ang maliliit na apoy. Sunog ang pinakakaraniwang panganib pagkatapos ng isang lindol.
  • Makinig sa de-bateryang radyo o telebisyon para sa pinakabagong impormasyon sa emergency.
  • Maging mapagmasid sa mga posibleng tsunami kung naninirahan ka sa mga baybaying lugar. Kilala rin ang mga ito bilang mga seismic sea wave (na pinagkakamaliang tawagin na "mga tidal wave"). Kapag magpalabas ng tsunami warning ang mga kinauukulan, ipagpalagay na may darating na serye ng mapapanganib na alon. Lumayo mula sa dalampasigan.
  • Gamitin lamang ang telepono para sa mga emergency na tawag.
  • Magtungo sa itinalagang pampublikong sisilungan kung nasira ang iyong tahanan at hindi na ligtas. I-text ang SHELTER + iyong ZIP code sa 43362 (4FEMA) para mahanap ang pinakamalapit na masisilungan sa iyong pook (halimbawa: shelter 12345).
  • Umiwas sa mga lugar na nasira. Umiwas sa mga napinsalang lugar maliban kung partikular na hinihingi ng pulisya, bumbero, o organisasyong pangkawanggawa ang iyong tulong. Bumalik lamang sa tahanan kapag sinabi ng mga kinauukulan na ligtas na.
  • Mag-ingat kung nagmamaneho pagkatapos ng isang lindol at asahan ang pagkawala ng mga ilaw pangtrapiko.
  • Pagkatapos na matukoy na ligtas nang bumalik, dapat ay pangunahing aalalahanin mo ang iyong kaligtasan sa pagsisimula mong maglinis at makabangon.
  • Maingat na buksan ang mga aparador. Mag-ingat sa mga bagay na maaaring mahulog mula sa mga shelf.
  • Alamin kung paanong mapapanatiling ligtas ang pagkain habang at pagkalipas ng isang emergency sa pamamagitan ng pagbisita sa: http://www.foodsafety.gov/keep/emergency/index.html
  • Magsuot ng mahabang pantalon, damit na mahaba ang manggas, matibay na sapatos at guwantes na pangtrabaho para maprotektahan laban sa pinsala mula sa mga nasirang bagay.
  • Linisin agad ang mga natapong gamot, bleach, gasolina o iba pang nagliliyab na likido. Lumisan sa lugar kung may maamoy kang gas o singaw ng kemikal.
  • Siyasatin ang buong haba ng tsimenea para sa pinsala. Ang hindi napapansing pinsala ay maaaring mauwi sa sunog.
  • Siyasatin ang mga utility.
    • Tingnan kung may mga pagsingaw ng gas. Kung may naaamoy kang gas o nakaririnig ng tunog na umiihip o sumisirit, magbukas ng bintana at mabilis na lumabas ng gusali. Isara ang gas, gamit ang panlabas na main valve, kung magagawa mo ito, at tawagan ang kompanya ng gas mula sa tahanan ng kapitbahay. Kung papatayin mo ang gas para sa anumang dahilan, kakailanganin itong paandarin ulit ng isang propesyonal.
    • Tingnan kung may pinsala sa sistema ng kuryente. Kung may makita kang mga pagkislap o nasira o nabalatang kawad, o kung makaamoy ka ng mainit na insulasyon, patayin ang kuryente sa main fuse box o circuit breaker. Kung kailangan mong tumapak sa tubig para makalapit sa fuse box o circuit breaker, tumawag muna sa isang electrician para sa payo.
    • Tingnan kung may nasirang linya ng marumi at malinis na tubig. Kung may hinala kang may sira ang mga linya ng poso negro, iwasang gamitin ang mga inodoro at tawagan ang isang tubero. Kung nasira ang mga tubo ng tubig, makipag-ugnayan sa kompanya ng tubig at iwasang gumamit ng tubig mula sa gripo. Makakakuha ka ng ligtas na tubig inumin sa pamamagitan ng pagtunaw ng mga yelo (ice cube).

Mga Lathala ng FEMA

Kung kailangan mo ng marami pang impormasyon tungkol sa alinman sa mga paksa na ito, maaaring makatulong ang mga sumusunod na babasahin.

MGA KAUGNAY NA WEBSITE

Humanap ng mga karagdagang impormasyon sa kung paanong maghahanda para sa lindol at alamin ang tungkol sa mga nakahandang babasahin sa pamamagitan ng pagbisita sa mga sumusunod na website:

PAKINGGAN ANG MGA LOKAL NA OPISYAL

Kopya ng Nilalaman: Alamin ang tungkol sa mga planong pang-emergency na itinatag sa inyong lugar ng inyong pamahalaang pang-estado at lokal. Sa anumang emergency, laging makinig sa mga tagubilin na ibinibigay ng mga lokal na opisyal sa pangangasiwa ng emergency.

Last updated: 03/28/2013 - 10:30 AM