Mga Bulkan

Larawan ng lava na namumula sa init na sumasambulat mula sa isang bulkan

Himukin ang iba na kumilos sa pamamagitan ng pagiging isang halimbawa, Mangakong Maghahanda at sabihan ang iba tungkol dito!

Mangakong Maghahanda

Ang bulkan ay isang bundok na may bukana na paibaba sa isang imbakan ng tunaw na bato sa iallim ng balat ng lupa. Hindi tulad ng ibang bundok, na itinutulak paitaas mula sa ibaba ang mga bulkan ay mga singawan kung saan tumatakas ang mga tunaw na bato paakyat sa balat ng lupa. Kapag naging napakalakas ng presyon mula sa mga gas sa loob ng mga tunaw na bato, may pagsabog na nagaganap. Ang mga pagsabog ay maaaring maging tahimik o sumasambulat. Maaaring magkaroon ng pagdaloy ng lava, napipitpit na anyong lupa, nakalalason na gas, at lumilipad na bato at abo na kung minsan ay imaabot ng daan-daang milya pababa ng ihip ng hangin.

Dahil sa tindi ng init nito, ang pagdaloy ng lava ay napakalaking panganib ng sunog. Sinisira ng dumadaloy na lava ang lahat ng haharang dito, ngunit karamihan ay mabagal ang pagdaloy kaya nakakalayo ang mga tao.

Ang sariwang abo nagawa sa nadurog na bato, ay maaaring magaspang, acidic, mabuhangin, may gas at may amoy. Bagaman hindi mapanganib sa karamihang matatanda, ang acidic na gas at abo ay maaaring makapagdulot ng pinsala sa baga ng maliliit na sanggol, hanggang sa mas nakatatanda at sa mga nagdurusa mula sa malulubhang karamdaman sa paghinga. Ang abong mula sa bulkan ay maaari rin makasira ng makinarya, kasama na ang mga makina at kagamitang de-kuryente. Ang natipong abo na humalo sa tubig ay nagiging mabigat at maaaring makasira ng mga bubong. Ang abo mula sa bulkan ay maaaring makaapekto sa mga taong daan-daang milya ang layo mula sa bibig ng bulkan.

Ang mga pagsabog ng bulkan na pagilid, na tinatawag na mga "lateral blast," ay nakapagbubuga ng malalaking tipak ng bato nang napakabilis na aabot nang ilang milya ang layo. Ang mga pagsabog na ito ay nakamamatay sa pamamagitan ng pagtama, paglubog o init. Kilala ang mga ito na nakapagpapatumba ng mga buong kagubatan.

Ang mga pagsabog ng bulkan ay maaaring sabayan ng iba pang likas na panganib, kasama na ang mga lindol, pagdaloy ng putik at mga flash flood, pagkahulog ng bato at mga pagguho ng lupa, acid rain, sunog, at (kung akma sa mga kondisyon) mga tsunami.

Ang mga aktibong bulkan s U.S. ay matatagpuan sa Hawaii, Alaska at sa Pacific Northwest. Ang mapanganib na lugar sa paligid ng isang bulkan ay sumasaklaw ng 20-milya palibot, subalit maaaring may ilang panganib na aabot ng 100 milya o higit pa mula sa isang bulkan.

Nag-uusok na bibig ng bulkan.Bago ang Pagsabog ng Bulkan

Ang mga sumusunod ay mga bagay-bagay na iyong magagawa para protektahan ang iyong sarili, iyong pamilya at iyong ari-arian bago ang pagsabog ng bulkan:

  • Bumuo ng isang Emergency Supply Kit, kung saan kasama ang mga bagay na katulad ng di-nasisirang pagkain, tubig, de-baterya o de-susing radyo, karagdagang flashlight at baterya. Marahil ay naisin mong bumuo ng isang nabibitbit (portable) na kit at itago ito sa iyong sasakyan sakaling sabihan ka na lumikas. Dapat na kasama rin sa kit na ito ang isang pares ng goggles at naitatapong breathing mask para sa bawat miyembro ng pamilya.
  • Gumawa ng isang Planong Pangkomunikasyon ng Pamilya. Maaring hindi magkakasama ang iyong pamilya kapag tumama ang isang sakuna, kaya importanteng malaman kung paanong makokontak ang isa't-isa, kung paano kayo magkikita-kita at kung ano ang iyong gagawin sa pagkakataong may emergency.

Habang Sumasabog ang Bulkan

  • • Sundin ang utos ng mga kinauukulan na lumikas agad mula sa lugar ng bulkan para makaiwas sa mga lumilipad na debris, maiinit na gas, lateral blast at pagdaloy ng lava.
  • Mag-ingat sa mga pagdaloy ng putik (mudflow). Ang panganib mula sa mudflow ay nadaragdagan malapit sa mga dumadaloy na tubig at sa matagal na pag-ulan. Ang mga mudflow ay mas mabilis pa sa maaari ong ilakad o itakbo. Tumingin sa itaas ng dumadaloy na tubig bago tumawid ng tulay at huwag tatawid ng tulay kung may paparating na mudflow.
  • Iwasan ang mga lambak na may ilog at mabababang lugar.
  • Tandaan na tulungan ang iyong mga kapitbahay na maaaring nangangailangan ng espesyal na tulong tulad ng mga sanggol, matatanda at mga taong may mga pangangailangan sa paggamit at paggana.
Proteksiyon mula sa Nalalaglag na Abo
  • Kung hindi ka makalikas, at para protektahan ang iyong sarili mula sa nalalaglag na abo, dapat kang manatili sa loob ng tahanan, na nakasara ang mga bintana at bentilasyon hanggang sa humupa ang abo.
  • Kung may karamdaman ka sa paghinga, Iwasang madikit sa anumang dami ng abo. Manatili sa loob ng tahanan hanggang sa mag-abiso ang mga opisyal sa kalusugan na ligtas nang lumabas.
  • Makinig sa de-bateryang radyo o telebisyon para sa pinakabagong impormasyon sa emergency.
  • Magsuot ng damit na mahaba ang manggas at mahabang pantalon.
  • Gumamit ng goggles at magsuot ng salamin sa halip na contact lens.
  • Gumamit ng dust mask o maglagay ng basang tela sa iyong mukha para makatulong sa paghinga.
  • Umiwas sa mga lugar na nasa direksiyon ng hangin mula sa bulkan para makaiwas sa abong mula sa bulkan.
  • Manatili sa loob hanggang sa humupa na ang abo maliban kung may panganib na gumuho ang bubong.
  • Isara ang mga pinto, bintana, at lahat ng bentilasyon sa bahay (tsimenea, mga singawan, pugon, air conditioner, bentilador at iba pang nagpapasingaw.
  • Tanggalin ang mabigat na abo mula sa mga bubong na patag o mababa ang deklibe at mula sa mga alulod.
  • Iwasang paandarin ang mmakina ng kotse o truck. Ang pagmamaneho ay maaaring bumulabog sa abo mula sa bulkan na maaaring magbara sa mga makina, makasira sa mga gumagalaw na piyesa, at patirikin ang sasakyan.
  • Iwasang magmaneho sa mabigat na pag-ulan ng abo maliban kung talagang kailangan. Kung kailangan mong magmaneho, panatilihin ang bilis sa 35 MPH o mas mabagal pa.

Pagkatapos Sumabog ang Bulkan

  • Magtungo sa mga itinalagang sisilungan kung sinabihan kang lumikas o kung pakiramdam mo'y hindi ligtas na manatili sa iyong tahanan. I-text ang SHELTER + iyong ZIP code sa 43362 (4FEMA) para mahanap ang pinakamalapit na masisilungan sa iyong pook (halimbawa: shelter 12345).
  • Maaaring hindi agad makapagbigay ng impormasyon ang mga kinauukulan tungkol sa nangyayari at kung ano ang iyong dapat gawin. Gayunpaman, dapat kang makinig sa NOAA Weather Radio, manood ng TV, makinig sa radyo o tumingin sa Internet nang madalas para sa mga opisyal na balita at tagubilin kapag naging handa na ang mga ito.

Mga Lathala

U.S. Geological Survey

  • Volcano Hazards Program. Website na may update sa mga aktibidad ng bulkan, mga tampok na kuwento, impormasyon tungkol sa mga panganib ng bulkan at mga babasahin. Makukuha online sa: http://volcanoes.usgs.gov

MGA KAUGNAY NA WEBSITE

Humanap ng mga karagdagang impormasyon sa kung paanong maghahanda para sa pagsabog ng bulkan at alamin ang tungkol sa mga nakahandang babasahin sa pamamagitan ng pagbisita sa mga sumusunod na website:

PAKINGGAN ANG MGA LOKAL NA OPISYAL

Kopya ng Nilalaman:
Alamin ang tungkol sa mga planong pang-emergency na itinatag sa inyong lugar ng inyong pamahalaang pang-estado at lokal. Sa anumang emergency, laging makinig sa mga tagubilin na ibinibigay ng mga lokal na opisyal sa pangangasiwa ng emergency.

Last updated: 04/02/2013 - 03:02 PM