Mga Bulkan

Larawan ng lava na namumula sa init na sumasambulat mula sa isang bulkan

Himukin ang iba na kumilos sa pamamagitan ng pagiging isang halimbawa, Mangakong Maghahanda at sabihan ang iba tungkol dito!

Mangakong Maghahanda

Ang bulkan ay isang bundok na may bukana na paibaba sa isang imbakan ng tunaw na bato sa iallim ng balat ng lupa. Hindi tulad ng ibang bundok, na itinutulak paitaas mula sa ibaba ang mga bulkan ay mga singawan kung saan tumatakas ang mga tunaw na bato paakyat sa balat ng lupa. Kapag naging napakalakas ng presyon mula sa mga gas sa loob ng mga tunaw na bato, may pagsabog na nagaganap. Ang mga pagsabog ay maaaring maging tahimik o sumasambulat. Maaaring magkaroon ng pagdaloy ng lava, napipitpit na anyong lupa, nakalalason na gas, at lumilipad na bato at abo na kung minsan ay imaabot ng daan-daang milya pababa ng ihip ng hangin.

Dahil sa tindi ng init nito, ang pagdaloy ng lava ay napakalaking panganib ng sunog. Sinisira ng dumadaloy na lava ang lahat ng haharang dito, ngunit karamihan ay mabagal ang pagdaloy kaya nakakalayo ang mga tao.

Ang sariwang abo nagawa sa nadurog na bato, ay maaaring magaspang, acidic, mabuhangin, may gas at may amoy. Bagaman hindi mapanganib sa karamihang matatanda, ang acidic na gas at abo ay maaaring makapagdulot ng pinsala sa baga ng maliliit na sanggol, hanggang sa mas nakatatanda at sa mga nagdurusa mula sa malulubhang karamdaman sa paghinga. Ang abong mula sa bulkan ay maaari rin makasira ng makinarya, kasama na ang mga makina at kagamitang de-kuryente. Ang natipong abo na humalo sa tubig ay nagiging mabigat at maaaring makasira ng mga bubong. Ang abo mula sa bulkan ay maaaring makaapekto sa mga taong daan-daang milya ang layo mula sa bibig ng bulkan.

Ang mga pagsabog ng bulkan na pagilid, na tinatawag na mga "lateral blast," ay nakapagbubuga ng malalaking tipak ng bato nang napakabilis na aabot nang ilang milya ang layo. Ang mga pagsabog na ito ay nakamamatay sa pamamagitan ng pagtama, paglubog o init. Kilala ang mga ito na nakapagpapatumba ng mga buong kagubatan.

Ang mga pagsabog ng bulkan ay maaaring sabayan ng iba pang likas na panganib, kasama na ang mga lindol, pagdaloy ng putik at mga flash flood, pagkahulog ng bato at mga pagguho ng lupa, acid rain, sunog, at (kung akma sa mga kondisyon) mga tsunami.

Ang mga aktibong bulkan s U.S. ay matatagpuan sa Hawaii, Alaska at sa Pacific Northwest. Ang mapanganib na lugar sa paligid ng isang bulkan ay sumasaklaw ng 20-milya palibot, subalit maaaring may ilang panganib na aabot ng 100 milya o higit pa mula sa isang bulkan.

Last updated: 04/02/2013 - 03:02 PM